شاخص‌های توحیدانگاری در دیدگاه آقاعلی مدرس

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه حکیم سبزواری

10.22034/ntt.2025.839

چکیده

مهارت فنی حکیم آقاعلی مدرس در توحیدنگاری در دو اثر پراثر «بدایع‌الحکم» و «رسالة فی‌التوحید» نمایان است. در منظر او تبیین توحید نظری و عملی از دشوارترین مسائل الهیات است. از این رو تلاش دارد توحیدباوری را بر شناخت مبنامحور استوار سازد و در بیان اصول منتهی به توحید و تبیین موجه مراتب توحید به بیان مستدل و مستحکم بپردازد. بیان اصول هستیشناخت و طی مراتب وحدت، از وحدت عامی به خاصی و سپس به اخصی، نمایانگر تمهید مراتبی است که وی برای سلوک به توحید شخصی وجود ضروری دانسته است. همچنین نگارش روشمند او بیانگر تداوم خط سیر ممتد ادبیات فلسفی و پویایی خردورزی در آن عصر است. واکاوی موضوعی و محتوایی این دو اثر و مشاهدۀ مواضع مستحکم حکیم در مسئلۀ توحید، دقت و قوت خردورزی متعالی را، پیرامون محوری‌ترین باور ایمانی نمایان ساخته و بهره‌های نظری توحیدگرایی را در تبیین صائب متون دینی به ارمغان خواهد آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

شاخص‌های توحیدانگاری در دیدگاه آقاعلی مدرس

نویسنده [English]

  • Mohammadreza Ershadinia
عضو هیئت علمی/دانشگاه حکیم سبزواری
چکیده [English]

مهارت فنی حکیم آقاعلی مدرس در توحیدنگاری در دو اثر پراثر «بدایع‌الحکم» و «رسالة فی‌التوحید» نمایان است. در منظر او تبیین توحید نظری و عملی از دشوارترین مسائل الهیات است. از این رو تلاش دارد توحیدباوری را بر شناخت مبنامحور استوار سازد و در بیان اصول منتهی به توحید و تبیین موجه مراتب توحید به بیان مستدل و مستحکم بپردازد. بیان اصول هستیشناخت و طی مراتب وحدت، از وحدت عامی به خاصی و سپس به اخصی، نمایانگر تمهید مراتبی است که وی برای سلوک به توحید شخصی وجود ضروری دانسته است. همچنین نگارش روشمند او بیانگر تداوم خط سیر ممتد ادبیات فلسفی و پویایی خردورزی در آن عصر است. واکاوی موضوعی و محتوایی این دو اثر و مشاهدۀ مواضع مستحکم حکیم در مسئلۀ توحید، دقت و قوت خردورزی متعالی را، پیرامون محوری‌ترین باور ایمانی نمایان ساخته و بهره‌های نظری توحیدگرایی را در تبیین صائب متون دینی به ارمغان خواهد آورد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • بینونت وصفی
  • امر بین الامرین
  • توحید افعالی
  • توحید شخصی وجود