موضوع اصلی این نوشتار بررسی دلایل حسن و قبح عقلی به عنوان یکی از اصول پذیرفته شده از سوی پیروان مذهب تشیع است. بخش اصلی نوشتار دلایلی را که تاکنون بر اثبات حسن و قبح عقلی از مسیر عقلانی اقامه گردیده است را بررسی میکند. در این راستا ابتدا دلایل عقلانی حسن و قبح عقلی آنگونه که در کتب کلامی آمده است، ذکر میگردد و سپس برای بررسی به صورتی منطقی بازنویسی شده و صحت آنها مورد بازبینی واقع میگردد. نتیجه بررسی دلایل عقلی، تام نبودن آنها در اثبات حسن و قبح عقلی است. البته باید توجه داشت که عدم کفایت این دلایل در اثبات حسن و قبح عقلی دلیل بر رد حسن و قبح عقلی نیست، بلکه فرصتی است تا به بررسی دقیقتر این مسئله و استدلالهای آن پرداخته شود. نویسنده به سبب اهمیت موضوع تنها سعی در روشن کردن نقاط ضعف استدلالها برای کمک به پژوهشگرانی است که در ادامه سعی در تقویت این استدلالها دارند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (1391)، برهانشفا، ترجمه و تفسیر مهدی قوام صفری، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۳)، دانشنامهعلائیمنطق، تصحیح سید محمد مشکوة، چاپ دوم، تهران: دهخدا.
اصفهانی، محمدحسین (۱۳۷۴)، نهایة الدرایة فی شرح الکفایة، تحقیق رمضان قلیزادهمازندرانی، قم: سیدالشهداء7.
اصفهانی، محمدحسین و صادق لاریجانی، «حُسن و قبح عقلی قاعدۀ ملازمه»، نقدونظر، ش13و14، زمستان و بهار ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷، 37ص، از 129 تا 165.
بحرانی، کمالالدین میثم، (۱۴۰۶ق)، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، چاپ دوم، قم: مکتبة آیتالله المرعشی النجفی.
بهبهانی، محمدباقر بن محمد (وحید بهبهانی)، (بیتا)، الفوائد الحائریة، بیجا: مجمع الفکـرالاسلامی.
تفتازانی، سعدالدین، (۱۴۰۹ق)، شرح المقاصد، تحقیق و تعلیق عبدالرحمن عمیره، قم: الشریف الرضی.
جوادیآملی، عبدالله، (۱۳۸۹)، انتظار بشر از دین، تحقیق محمدرضا مصطفیپور، چاپ ششم، قم: اسراء.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۴)، تفسیر موضوعی قرآن فطرت در قرآن، تحقیق محمدرضا مصطفیپور، چاپ سوم، قم: اسراء.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۶)، سرچشمه اندیشه، تحقیق عباس رحیمیان، چاپ پنجم، قم: اسراء.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۷۷) فلسفه حقوق بشر، چاپ دوم، قم: اسراء.
جوینی، عبدالملک (۱۴۱۶ق)، الارشاد الی قواطع الادلة فی اول الاعتقاد، تحقیق زکریا عمیرات، بیروت: دار الکتب العلمیة.
حائرییزدی، مهدی، (۱۳۸۴)، کاوشهای عقل عملی، چاپ دوم، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
حلی، جمالالدین حسنبن یوسف، (علامه حلی)، (۱۳۶۳)، انوار الملکوت فی شرح الیاقوت، تحقیق محمد نجمیزنجانی، چاپ دوم، قم: الشریف الرضی.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۴۱۳ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تصحیح و تحقیق حسن حسنزاده أملی، چاپ چهارم، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۲)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تعلیقه جعفر سبحانی، چاپ دوم، قم: مؤسسه امام صادق7.
خراسانی، محمدکاظم، (۱۴۰۷ق)، فوائد الاصول، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
خندان علیاصغر، (۱۳۸۶)، مغالطات، چاپ سوم، قم: بوستان کتاب.
رازی، فخرالدین، (۱۳۴۱)، البراهین در علم کلام، تصحیح سید محمدباقر سبزواری، تهران: دانشگاه تهران.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ، (۱۴۱۱ق)، المحصل، تحقیق اتای، عمان: دار الرازی.
ربانیگلپایگانی، علی، (۱۳۸۲)، ایضاح المراد فی شرح کشف المراد، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
ساوی، عمر بن سهلان، (۱۳۸۳)، البصائر النصیریة فی: المنطق، تحقیق حسن مراغی، تهران: شمس تبریزی.
سبحانی، جعفر، (۱۴۱۱ق)، الالهیات، چاپ دوم، قم: المرکز العالمی الدراسات الاسلامیة.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۲)، حُسن و قبح عقلی یا پایههای اخلاق جاودان، نگارش علی ربانیگلپایگانی، قم: مؤسسه امام صادق7.
سبزواری، ملاهادی، (۱۳۷۲)، شرح الاسماء الحسنی، تحقیق نجفقلی حبیبی، تهران: دانشگاه تهران.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۲۲۲ق)، شرح المنظومه، تصحیح و تعلیق حسن حسنزادهآملی، تهران: ناب.
سند، محمد، (۱۳۸۰)، گزارههای اخلاقی از سقراط تا علامه طباطبائی، نگارش مصطفی اسکندری، تهران: مهراندیش.
سید مرتضی، علیبن حسین (علمالهدی)، (۱۴۱۱ق)، الذخیرة فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
شبر، سید عبدالله، (۱۴۲۴ق)، حق الیقین فی معرفة أصول الدین، چاپ دوم، قم انوار الهدی.
شریفی، احمدحسین، (۱۳۸۸)، خوب چیست؟ بد کدام است؟ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیره.
شهرستانی، محمدبن عبدالکریم، (۱۴۲۵ق)، نهایة الاقدام فی علم الکلام، تصحیح احمد فرید مزیدی، بیروت: دار الکتب العلمیة.
صدر، سید محمدباقر، (۱۴۱۷ق الف)، بحوث فی علم الاصول، تقریر حسن عبدالساتر، بیروت: الدار الاسلامیة.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۴۱۷ق ب)، بحوث فی علم الاصول، تقریر سید محمود هاشمیشاهرودی، چاپ سوم، قم: مؤسسة دایرة المعارف فقه اسلامی.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۴۱۵ق)، جواهر الاصول، تقریر محمدابراهیم انصاریاراکی، بیروت: دار التعارف.
طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن (شیخ طوسی)، (۱۲۰۶ق)، الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، چاپ دوم، بیروت: دارالاضواء.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۶۱)، اساس الاقتباس، تصحیح مدرس رضوی، تهران: دانشگاه تهران.
قوشجی، علیبن محمد، (بیتا)، شرح تجرید الاعتقاد، قم: منشورات رضی و بیدار؛ (۱۲۰۵ق)، تعلیقة علی نهایة الحکمة، قم: در راه حق.
مصباحیزدی، محمدتقی، (۱۳۸۴)، اخلاق در قرآن، تحقیق محمدحسین اسکندری، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیره.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۷۳)، دروسفلسفه اخلاق، چاپ سوم، تهران: اطلاعات.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (۱۳۸۱)، فلسفۀ اخلاق، تحقیق و نگارش احمدحسین شریفی، تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل.
)