بررسی مولفه های خداناباوری نوین درجنبش های دینی و معنوی نوظهور

نوع مقاله : مقالات ترویجی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

جنبش های دینی ومعنوی نوظهور،برپایه عقاید نوالحادی ونومشرکی،درصدد برکنارنمودن خداوند ازتاثیرگذاری وحکمرانی مطلق درهستی وحذف ادیان ابراهیمی ازحیات بشری درعصرجدید می باشند. این جنبش ها برای تحقق اهداف خود ازآموزه ها و سنت های باستانی ودینی،مکاتب فلسفی وعرفانی و دستاوردهای علمی با روش های نرم افزاری وسخت افزاری بهره می جویند ودارای مولفه های مختلفی همچون آمیزه گری تحریف شده، معنویت سکولار،هزاره گرایی،شخص محوری، فردگرایی،خرافه پرستی،تناسخ گرایی وبهره جویی از زنان وجوانان می باشند.پژوهشگران غربی درحوزه ادیان ومعنویت رویکردهای این جنبش ها را سودگرایانه، فریبکارانه ولذت جویانه دانسته ومعتقدند ازخلاء ایمان ومعنویت واقعی درعصرجدید که مردم را متحیرو زندگی آنها را بی معنا نموده است برای رسیدن به اغراض شخصی سوء استفاده می کنند.اما گروهی از اندیشمندان اسلامی با استفاده ازمبانی فلسفی وکلامی براساس آیات قرآن درباب عدم تعجیز الهی به نقد و بررسی ادعاهای آنها پرداخته اند و راهبردهای ایجابی وسلبی برای مقابله با آنها بیان می کنند.در این پژوهش بنیادی با روش داده های اسنادی درصدد بررسی مهمترین مولفه های این جنبش ها در دوران معاصر و آینده می باشیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining the Components of New Atheism in Emerging Religious and Spiritual Movements

نویسنده [English]

  • abdolghasem karimi
Assistant Professor-Ferdowsi University Mashhad، Mashhad، iran.
چکیده [English]

Emerging religious and spiritual movements built upon the tenets of New Atheism and contemporary neo-paganism seek to eliminate God from the realm of absolute sovereignty and ontological efficacy in the cosmos, thereby displacing the Abrahamic religions from the landscape of modern human existence. To advance their objectives, these movements selectively appropriate ancient religious traditions, philosophical and mystical schools, and scientific developments, employing both soft (ideological) and hard (institutional/technological) mechanisms. They are characterized by a range of distinctive features, including distorted syncretism, secular spirituality, millenarianism, personality-centered leadership, radical individualism, superstition, reincarnationism, and the instrumentalization of women and youth.
Western scholars of religion and spirituality generally characterize the modus operandi of these movements as utilitarian, manipulative, and hedonistic. They contend that these currents exploit the modern vacuum of authentic faith and spirituality—a void that has plunged many individuals into existential bewilderment and a pervasive loss of meaning—in pursuit of their self-serving agendas.
In response, a contingent of Islamic scholars, drawing upon Islamic philosophical and theological (Kalām) foundations as well as Qur'anic teachings regarding the impossibility of thwarting the Divine Will (ʿadam taʿjīz), has critically evaluated these claims and formulated both constructive (proactive) and preventative (defensive) strategies to counter them. Utilizing a documentary analysis methodology, this fundamental study examines the principal components of these emerging movements across both contemporary and prospective future horizons.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious movements
  • Spiritual currents
  • Constitutive components
  • New Atheism
  • Emerging movements
  1. فهرست منابع

    قرآن کریم

    1. آلوسی، محمد بن عبدالله، (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    2. ابن‌اثیر، عزالدین، (1420ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارالکتاب العربی.
    3. اردشیری لاهیجی، حسن، (1394)، سراب معنویت، تهران: پژوهش‌های اسلامی.
    4. بوش، ریچارد و گروه نویسندگان، (1390)، جهان مذهبی، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    5. پایک، سارا ام، (1395)، دین‌های عصر جدید و کافرکیش‌های جدید در آمریکا، مشهد: نشر شاملو.
    6. جوادی آملی، عبدالله، (1387)، تفسیر انسان به انسان، قم: اسراء.
    7. جوادی آملی، عبدالله، (1389)، تفسیر تسنیم، چاپ ششم، قم: اسراء.
    8. داوسون، لورن، (1397)، فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی، قم: انتشارات ادیان و مذاهب.
    9. راسل، برتراند، (1376)، اخلاق فردی و اجتماعی، ترجمه عزت‌الله فولادوند، تهران: طرح نو.
    10. زمخشری، محمود، (1407ق)، الکشاف، بیروت: دارالکتب التراث.
    11. سبحانی، جعفر، (1412ق)، الإلهیات، قم: المرکز العالمی للدراسات الإسلامیه.
    12. سلیمانی، عبدالرحیم، (1382)، ادیان ابتدایی و خاموش، قم: انجمن معارف اسلامی.
    13. طباطبایی، محمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: جامعه مدرسین.
    14. طبرسی، فضل ‌بن حسن، (1372)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو.
    15. طوسی، محمد بن حسن، (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    16. طیب، عبدالحسین، (بی‌تا)، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسه سبطین.
    17. فخر رازی، محمد بن عمر، (1420ق)، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    18. فرانزوی، استفن ال، (1381)، روان‌شناسی اجتماعی، ترجمه مهرداد فیروزبخت و منصور قنادان، تهران: رسا.
    19. فیشر، ماری پت، (1388)، دین در قرن بیست و یکم، ترجمه مرضیه سلیمانی، تهران: نشر علم.
    20. کلارک، پیتر بی.، (1400)، دایره‌المعارف جنبش‌های دینی نوظهور، مقدمه و ترجمه هادی وکیلی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
    21. لوئیس، جیمز آر و یسپراویور پترسون، (1399)، ادیان چالش‌برانگیز نوظهور، ترجمه زهره سعیدی، تهران: فرهنگ و هنر ارتباطات.
    22. مالرب، میشل، (1379)، انسان و ادیان، ترجمه مهران توکلی، تهران: نشر نی.
    23. مدرسی، سیدمحمدرضا، (1371)، فلسفه اخلاقی، تهران: انتشارات سروش.
    24. مشکور، محمدجواد، (1353)، فرق شیعه نوبختی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
    25. میلر، جان پی، (2000م)، آموزش و پرورش روح، ترجمه نادر قلی قورچیان، تهران: فراشناختی اندیشه.
    26. Gross, Zehavit, (2006), Spirituality: Contemporary Approaches to Defining, in: Elizabeth M. Dowling and W. George Scarlett (eds.), Encyclopedia of Religious and Spiritual Development, London: Sage Publications, pp. 424–426.
    27. Nelson, James M., (2009), Psychology, Religion and Spirituality, New York: Springer, p. 8.