کاربرد آموزه های فلسفه صدرایی در حل بحران معنا

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه شهید مطهری، مدرس ومدیر گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شهید مطهری مشهد.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهید مطهری مشهد.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهید مطهری مشهد

چکیده

پیشرفت تکنولوژی، وسعت و سرعت تغییرات و در نتیجه ابهام و تضاد اطلاعات در جهان امروز، بحران‌هایی را فراروی بشر قرار داده است که زندگی افراد را روزبه‌روز بی‌معنا‌تر کرده و در خلائی پایان‌ناپذیر رها می‌کند. لزوم یافتن معنایی عمیق برای زندگی به جهت حل و درمان این بحران ها موجب گردیده، مکاتب مختلف فکری اقدام به تجویزهایی بنا به مبانی و اندیشه های خود نمایند. فلسفه اسلامی بخصوص مکتب حکمت متعالیه به عنوان یک مکتب فکری با مبانی عمیق نیز دارای آموزه های کارآمدی است که به نظر می‌رسد در تولید معنای اثر بخش در زندگی تاثیر بسزایی داشته باشد. مبانی همچون اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری، امکان فقری و برخی قواعد فلسفی مرتبط با اصل علیت، قوای نفس، از آموزه هایی است که به شکل گیری معنا کمک می‌کند.

در درمان مبتنی بر آموزه های فلسفه اسلامی روش پیشنهادی یک سیر صعودی از رفتارهای بحرانی به جهان بینی فرد و سپس سیر نزولی از جهان بینی تصحیح شده به درمان رفتارهای ناکارآمد و بحرانی است. در حقیقت از آنجا که رفتارهای ما برخاسته از نگرش های ما هستند تغییر نگرش نسبت به هستی و ماهیت فرد موجب اصلاح رفتار و رفع نشانه های بحران خواهد بود. شناخت آموزه های اثر گذار در ساخت معنا وکیفیت اثر گذاری آنها، کاری است که با روش توصیفی- تحلیلی در این پژوهش صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


  1. فهرست منابع

    1. ابن‌سینا، (بی‌تا)، رساله فی النفس و بقائها و معادها، قم: دار بیبلیون.
    2. ابراهیمی‌دینانی، غلامحسین، (1370)، قواعد کلی فلسفی در فلسفۀ اسلامی، چاپ دوم، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    3. اس. بک، جودیت، (1402)، درمان‌شناختی رفتاری، ترجمه شیوا جمشیدی، چاپ دوم، تهران: کتاب ارجمند.
    4. باتیانی، الکساندر، روسونتزر، پنینیت، (1400)، معنا از دیدگاه روان‌شناسی مثبت‌نگر و روان‌شناسی اگزیستانسیال، سید پیمان رحیمی‌نژاد، فائزه پرداختی، تهران: انتشارات روان‌شناسی و هنر.
    5. باغی‌نصرآبادی، علی، (1383) غرب‌شناسی، تهران: انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
    6. بهروزلک، غلامرضا، (1384)، «جهانی‌شدن، بحران معنا و منجی‌گرایی»، پگاه حوزه، مهر، 169.
    7. جان‌بزرگی، مسعود، نوری، ناهید، (1400)، نظریه‌های بنیادین روان درمانگری و مشاوره (اصول، فنون و مطابقت های فرهنگی)، چاپ دوم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    8. جان بزرگی، مسعود، (1398)، درمان چندبعدی معنوی (یک رویکرد خداسو برای مشاوره و درمانگری)، چاپ سوم، قم: پژوهشگاه قرآن و حدیث.
    9. خلیلی، مصطفی، (1390)، «معنای زندگی از نگاه علامه طباطبایی»، حکمت اسراء، شماره 10.
    10. رضازاده، حسن، رحمانی، اصل، (1392)، «مقایسه معنای زندگی از دیدگاه محمدتقی جعفری و فردریش نیچه»، انسان‌پژوهی دینی، ص115-134، شماره 30.
    11. سوفرن، پیرابر، (1376)، زرتشت نیچه (شرحی بر گفتار چنین گفت زرتشت نیچه) ترجمه بهروز صفدری، تهران: فکر روز.
    12. شاکرنژاد، احمد، (1402)، «چیستی معنویت در جنبش عصر جدید»، فصلنامه ره‌توشه، اسفند 4، 13.
    13. شیرازی، صدرالدین محمد، (صدرالمتألهین) 1360))، الشواهد الربوبیه، چاپ دوم، مشهد: مرکز الجامع للنشر.
    14. ــــــــــــــــــــــــــــــــ؛ (1981)، الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار الاربعۀ العقلیه، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء تراث.
    15. ــــــــــــــــــــــــــــــــ؛ (1363) المشاعر، چاپ دوم، تهران: نشر طهوری.
    16. ــــــــــــــــــــــــــــــــ؛ (1391)، شرح اصول کافی، تهران: مکتبه المحمودی.
    17. طباطبایی، سید محمدحسین، (1370)، ترجمه و شرح نهایۀ الحکمه، علی شیروانی، تهران: انتشارات الزهراء.
    18. ــــــــــــــــــــــــــــــــــ؛ (بی‌تا)، نهایۀ الحکمه، قم: موسسه النشر الاسلامی.
    19. ــــــــــــــــــــــــــــــــــ؛ (1386)، تفسیر المیزان، قم: انتشارات اسماعیلیان.
    20. عبودیت، عبد الرسول، (1390)، درآمدی به نظام حکمت صدرایی، تهران: انتشارات سمت.
    21. علیزمانی، امیرعباس، (1386)، «معنای معنای زندگی»، پژوهشنامه فلسفه دین، دوره 5، شماره 1.
    22. قیصری، داوود، (1375)، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
    23. کردی‌اردکانی، احسان، شه‌گلی، احمد، (1392)، «بحران پوچ‌گرایی انسان معاصر و معنای زندگی از دیدگاه قرآن با تاکید بر دیدگاه آیت‌الله جوادی‌آملی»، زن روز، مطالعات معنوی، زمستان، شماره 10.
    24. مصباح‌یزدی، محمدتقی، (1364)، آموزش فلسفه، تهران: موسسه آموزش پژوهشی امام خمینی‌ره.
    25. مطهری، مرتضی، (1373)، مقالات فلسفی، تهران: صدرا.
    26. ــــــــــــــــــــ،(1382)، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، تهران: صدرا.
    27. نصری، عبدالله، (1383)، خدا و انسان در فلسفه یاسپرس، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    • Frankl, V. E. (1985). Man's Search for Meaning.America. Beacon Press.
    • Steger, M. F., & Kashdan, T. B. (2013). The unbearable lightness of meaning: Well-being and unstable meaning in life . Journal of Positive Psychology, 8(2).
    • Yalom, I. D. (1980). Existential Psychotherapy. New York. Basic Books.