بررسی تطبیقی کیفیت بقاء نفوس متوسطین از نظر صدرالمتالهین و ابن سینا

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسنده

گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

ابن‌سینا نفوس انسان را به چند دسته تقسیم می­کند و بسته به اینکه هر نفس در چه مرتبه‌ای قرار گرفته است، کیفیت جداگانه‌ای برای بقای او ترسیم می‌نماید. در واقع، وی مواضعی را تحت‌تأثیر عدم اعتقادش به تجرّد قوّۀ خیال و عالم برزخ بیان می­کند که مورد انتقاد صدرالمتألهین  قرار می‌گیرد. ملاصدرا بقای نفوس را ناشی از التفات ذاتی نفس در جریان حرکت جِبِلی خویش به سمت مبادی عالی می‌داند. طرح مسئلۀ بقای نفوس متوسطین در حکمت متعالیه به تبیین معاد جسمانی منجر می­شود. ملاصدرا در این باره توانسته است به‌نحو سازگار با اصول دیگر فلسفۀ خویش به تبیین و حل مسئله بپردازد. اگرچه برخی ایرادها در طرح مباحث به شیوة بیان ملاصدرا وارد است، اما به‌طور کلی نقدهای که به ملاصدرا ایراد می‌گردد، به دلیل خلط میان مفاهیم، عدم درک درست برخی اصول موضوعه، عدم توجه به همۀ مطالب ارائه شده در آثار ملاصدرا و عدم توجه به شروح معتبر در این خصوص می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of the Quality of Survival of the Average Populations from the Perspective of Sadr al-Muttalahin and Ibn Sina

نویسنده [English]

  • Fahime Shariati
Ferdowsi university of Mashhad
  • قرآن کریم
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، احوال النفس (رساله فی النفس و بقاءها و معادها)، بی جا: دارالاحیاء الکتب العربیه، 1952 م.
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، اشارات و تنبیهات، ترجمه ترجمه حسن ملکشاهی، تهران: سروش، 1382.
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، النجاه فی الحکمه الالهیه، مصر: 1938 م، مکتبه المرتضویه.
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، الهیات نجات، ترجمه یحیی یثربی، فکر روز، تهران: 1370.
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، رسائل، ترجمه ابراهیم خروز، استانبول، 1953.
  • ابن سینا،حسین ابن عبدلله، المبدأ و المعاد، تهران: مؤسسه اسلامی دانشگاه مک گیل، 1363.
  • آشتیانی، جلال الدین، شرح حال و آراء فلسفی ملاصدرا، دفتر تبلیغات اسلامی، قم: 1378.
  • خواجه نصیر الدین طوسی، آغاز و انجام، مقدمه و شرح و تعلیقات حسن زاده آملی، بی جا: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1366.
  • داوودی علی مراد، عقل در حکمت مشاء از ارسطو تا ابن سینا، تهران: دهخدا، 1349.
  • صدر المتألهین شیرازی، محمد، اسفار اربعه، ترجمه خواجوی، تهران: نشر مولی.
  • صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، شواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، بیروت،موسسه التاریخ العربی، 1417.
  • صدر المتألهین شیرازی، محمد، تفسیر القرآن الکریم، قم، انتشارات بیدار، بی تا.
  • صدر المتألهین شیرازی، محمد، شرح هدایه ی اثیریه، بی جا: مؤسسه تاریخ الادبی، 1422
  • صدر المتألهین شیرازی، محمد، شواهد الربوبیه، ترجمه جواد مصلح، تهران: سروش، 1383.
  • صدر المتألهین شیرازی، محمد، مبدأ و معاد، تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی، 1362
  • صدرالمتألهین شیرازی، محمد، عرشیه، ترجمه آهنی، بی جا، بی نا، 1341.
  • طباطبایی، محمدحسین، انسان از آغاز تا انجام، ترجمه و تعلیقه لاریجانی، تهران: الزهرا، 1369.
  • غفاری محمد خالد، فرهنگ آثار و اصطلاحات آثار شیخ اشراق، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1380.
  • محمدعلی ابوریان، مبانی فلسفه اشراق از دیدگاه سهروردی، ترجمه محمدعلی شیخ، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1372.
  • یثربی یحیی، عیار نقد، قم: بوستان کتاب، 1383.

پایان نامه ها:

دانش شهرکی، حبیب الله،حقیقت عقل در فلسفه ی اسلامی و حدیث، مشهد،  دانشگاه فردوسی، 1374.

جلالی کوهیخیلی، رضا، سیر تکاملی نفس انسانی در قوس صعود، مشهد، دانشگاه فردوسی، 1375.