A Critical Analysis of the Historicization of Women’s Rights in the Qurʾān (In the Thought of Soroush and Abu Zayd)

Document Type : Original Article

Authors

1 Lecturer at the higher levels of the Khorasan Seminary, level 4 student in the New Theology specialization at the Navvab Higher Seminary

2 Professor, Department of the Logic of Religious Understanding, Research Institute for Islamic Culture and Thought

Abstract

The theory of the ‘Historicity of the Qurʾān’ (tārīkhmandī-yi Qurʾān), recognized as one of the most prominent contemporary hermeneutical approaches, is predicated upon the premise that many of the Qurʾānic legislative precepts (aḥkām tashrīʿiyya)—particularly those pertaining to family matters and women’s rights—are not immutable, eternal laws. Rather, they are contextual strategies tailored to the social exigencies of the era of revelation (ʿaṣr al-nuzūl). Consequently, this perspective challenges the perpetual validity of these precepts, advocating instead for a prioritization of the justice-oriented spirit of the Sharīʿa over its historically contingent forms. The present research, employing a descriptive-analytical and critical methodology, examines three primary domains: 1. Differentiated legal precepts (inheritance [mīrāth], blood money [diya], and testimony [shahāda]); 2. The permissibility of polygyny; and 3. Male authority and maintenance (qawwāmiyya) alongside female marital recalcitrance (nushūz).  Proponents of historicity posit that these precepts served as a gradual response to the pre-Islamic society of ignorance (Jāhiliyya). Consequently, they argue that with the evolution of social conditions, the aforementioned rulings have lost their objective applicability (mawḍūʿiyya). The findings indicate that the historicist approach encounters significant methodological and interpretive challenges: First, it lacks sufficient intra-textual evidence and imposes modern presuppositions upon the Qurʾānic text (eisegesis). Second, it overlooks the systemic logic governing Islamic jurisprudence and the principle of distributive justice (al-ʿadālat al-tawzīʿiyya). Third, it reduces the enduring sociological and psychological wisdoms (ḥikam) underlying these precepts to mere historical contingencies. Ultimately, this research concludes that the aforementioned rulings are predicated upon a coherent system designed to maintain familial equilibrium and functional efficacy; thus, the claim of their ‘historicity’ lacks sufficient scholarly rigor (itqān).

Keywords

References

  1. ابوزید، نصر حامد، (1383)، نقد گفتمان دینی، ترجمه: حسن یوسفی اشکوری و محمد جواهرکلام، چاپ دوم، تهران: انتشارات یادآوران.
  2. ابوزید، نصر حامد (2025م)، دوائر الخوف؛ قراءة فی خطاب المرأة، مصر: مؤسسه الکترونیکی هنداوی.
  3. جوادی آملی، عبدالله، (1381)، زن در آینه جلال و جمال، چاپ دوازدهم، قم: مرکز نشر اسراء.
  4. حر عاملی، محمد بن حسن، (1409ق)، وسائل‌الشیعة، چاپ اول، قم: مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث.
  5. حویزی، عبدعلی بن جمعه عروسی، (1415ق)، تفسیر نور الثقلین، تصحیح: هاشم رسولی، چاپ چهارم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  6. رازی، ابوالفتوح حسین بن علی، (1408ق)، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، تصحیح: محمدمهدی ناصح و محمدجعفر یاحقی، چاپ اول، مشهد: بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
  7. سروش، عبدالکریم، (1385)، بسط تجربه نبوی، چاپ پنجم، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
  8. سروش، عبدالکریم، (1397)، کلام محمد؛ رویای محمد، چاپ اول، تهران: انتشارات صقراط.
  9. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر، (1404ق)، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
  10. طباطبایی، سید محمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  11. طبرسی، فضل بن حسن، (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: فضل‌الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، چاپ سوم، تهران: نشر ناصر خسرو.
  12. طوسی، محمد بن حسن، (1365)، التهذیب الأحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید، تحقیق: حسن خرسان؛ تصحیح: محمد آخوندی، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب العلمیة.
  13. فضائلی، مصطفی، (1385)، «کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و شروط کلی وارد بر آن»، نشریه مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری، ش۳۴، ص57 تا 110.
  14. مطهری، مرتضی، (1381)، مجموعه آثار، جلد ۱۹ (نظام حقوق زن در اسلام)، چاپ سوم، تهران: صدرا.
  15. ودود، آمنه، (1393)، قرآن و زن، ترجمه: اعظم پویا و معصومه آگاهی، تهران: انتشارات حکمت.
  16. وکیلی، محمدحسن، (1404)، حکایت جنسیت؛ نظام حقوق مرد و زن در اسلام و پاسخ به شبهات، چاپ دوم، مشهد: انتشارات برترین آرزو.

 

New Theological Teachings
Volume 5, Issue 1 - Serial Number 7
serial No.7; Spring and Summer 1404
September 2025
Pages 79-102

Files

History

  • Receive Date: 19 November 2025
  • Revise Date: 19 May 2026
  • Accept Date: 08 January 2026

Share

How to cite

Statistics