An Epistemological and Ontological Analytical Evaluation of the Hypothesis of Chance in Metaphysical Outcomes

Document Type : Original Article

Authors

1 Level 4 student specializing in modern theology at Navvab Higher Seminary

2 Assistant Professor, Department of Philosophy, Ferdowsi University of Mashhad

3 Level 4 scholar at Navab Seminary

Abstract

One of the fundamental concepts in the discourse of modern atheism is the hypothesis of chance regarding the genesis of the cosmos. This hypothesis has engendered diverse theoretical perspectives within the domains of physics and biology. Among the most significant formulations of this hypothesis are Darwin’s “evolution of species,” the Mendelian “principle of inheritance,” Dawkins’s “genetic mutation,” and Heisenberg’s “uncertainty principle.” In its biological formulation, chance is construed as the negation of the final cause, whereas in its physical articulation, it is interpreted as the negation of the efficient cause of the universe. Given that this theory has posed significant epistemological and ontological challenges, the present study endeavors to analyze and evaluate it by employing a critical-analytical methodology and drawing upon library resources. In the epistemological dimension, the challenges pertaining to cognition, epistemic justification, and the possibility of logically explaining chance events are examined. Furthermore, from an ontological perspective, the role of chance in the explanation of existence, the constitution of the cosmic order, and its correlation with causality is elucidated. Research findings demonstrate that the chance hypothesis, from both epistemological and ontological standpoints, lacks the requisite validity to either prove or disprove the efficient and final causes. Furthermore, it encounters numerous challenges in elucidating the principle of causality.

Keywords

References

  1. قرآن کریم

    1. ابن سینا، حسین بن عبدالله، (۱۴۰۴)، الشفا، قم: مرعشی نجفی.
    2. ابن سینا، حسین بن عبدالله، (۱۳۷۵)، الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغة.
    3. اسماعیلی، سید مسعود، (۱۳۹۱)، «آشنایی با اصول و مبانی دانش ژنتیک»، کتاب ماه علوم و فنون، ش۶، ص ۶۳ تا ۵۴.
    4. ارسطو (۱۴۰۰ش)، متافیزیک (مابعدالطبیعة)، مترجم: محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.
    5. الستی، کیوان، (۱۳۸۸)، «نظریه تکامل داروین و توضیح تاریخی در زیست‌شناسی»، فلسفه تحلیلی، ش۱۶، ص ۱۱۴ تا ۹۳.
    6. باربور، ایان، (۱۳۹۴)، علم و دین، مترجم: بهاءالدّین خرمشاهی، چاپ نهم، تهران: طرح نو.
    7. برندن، سوییتمن، (۱۳۹۹)، تکامل، تصادف و خدا، مترجم: علی شهبازی، چاپ دوم، تهران: کتاب طه.
    8. جوادی آملی، عبدالله، (۱۴۰۱)، تبیین براهین اثبات خدا، چاپ یازدهم، قم: اسراء.
    9. جوادی آملی، عبدالله، (۱۳۸۶)، تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم: اسراء.
    10. خاک سفیدی، محسن، (۱۳۹۴)، «اصل علیت در فلسفه و فیزیک»، نسیم خرد، ش1، ۱۲۷-۱۴۴ .
    11. داروین، چارلز رابرت (۱۳۸۰)، منشأ انواع، مترجم: نورالدّین فرهیخته، تهران: نگارستان کتاب.
    12. رزمی، حبیب‌الله، (۱۳۹۰)، رئالیسم غیر موضعی، قم: انتشارات دانشگاه قم.
    13. رزنیک، رابرت، (۱۴۰۱)، آشنایی با نسبت خاص، مترجم: جعفر گودرزی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
    14. شاکرین، حمیدرضا، (1403)، الحاد جدید، بررسی و نقد در فیزیک و زیست شناسی معاصر، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    15. شاکرین، حمیدرضا، (۱۴۰۱)، «خدا و تصادف تکاملی، ناساز یا همساز»، فلسفه دین، ش۳، ص ۳۴۷ تا ۱۷۰.
    16. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (۱۳۶۶)، تفسیرالقرآن الکریم،چاپ دوم، قم: بیدار.
    17. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (۱۹۸۱)، الحکمةالمتعالیةفی‌الاسفارالاربعة، چاپ سوم، بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
    18. قدردان قراملکی، محمدحسن، (۱۳۸۷)، اصل علیّت در فلسفه و کلام، چاپ دوم، تهران: بوستان کتاب.
    19. گیلیس، دانالد، (۱۳۹۰)، فلسفه علم در قرن ۲۰، مترجم: حسن میان‌داری، چاپ چهارم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی انسانی.
    20. گلشنی، مهدی(1390)، تحلیلی از دیدگاه های فلسفی فیزیک دانان معاصر، چاپ پنجم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و علوم انسانی.
    21. مصباح یزدی، محمدتقی، (۱۳۶۶)، آموزش فلسفه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
    22. مصباح یزدی، محمدتقی، (۱۳۹۶)، آموزش عقائد، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    23. مطهری، مرتضی و محمدحسین طباطبایی، (۱۳۶۴)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، چاپ دوم، تهران: صدرا.
    24. مطهری، مرتضی،(۱۳۹۷)، شرح مبسوط منظومه، تهران: صدرا.
    25. Darwin, Charles, 1981. Charles Darwin's Notebooks,
    26. Darwin, Charles, 1976 The Selfish Gene. Oxford University.
    27. Dawkins, Richard 1996 Climbing Mount Improbable, New York: Norton Publication.
    28. . David Bohm, Causality and Chance in Modern Physics.
    29. JAMES, T, Cushing, Philosophical Concepts in Physics.
    30. David Bohm, Causality and Chance in Modern Physics.
    31. Mario Augusto Bunge, Causality and modern science.
    32. Darwin, Charles, (1981), Charles Darwin's Notebooks, 1st ed, Cambridge: Cambridge University Press.
    33. Dawkins, Richard, (1976), The Selfish Gene, 1st ed., Oxford: Oxford University Press.
    34. Dawkins, Richard, (1996), Climbing Mount Improbable, 1st ed., New York: W. W. Norton & Company.
    35. Bohm, David, (1957), Causality and Chance in Modern Physics, 2nd ed, London: Routledge & Kegan Paul.
    36. Cushing, James T., (1998), Philosophical Concepts in Physics, 1st ed, New York: Cambridge University Press.
    37. Bunge, Mario Augusto, (1979), Causality and Modern Science, 3rd ed, New York: Dover Publications.

     

New Theological Teachings
Volume 5, Issue 1 - Serial Number 7
serial No.7; Spring and Summer 1404
September 2025
Pages 103-122

Files

History

  • Receive Date: 31 July 2025
  • Revise Date: 14 September 2025
  • Accept Date: 08 January 2026

Share

How to cite

Statistics