مدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220Validity in Value Judgments: A New Scheme for Explaining the Structure of Values with a Realist Approachاعتبار در احکام ارزشی: طرحی نو برای تبیین ساختار ارزشها با رویکردی واقعگرایانه83610.22034/ntt.2026.836FAعلیاحمدی امیناستادیار گروه حکمت و مطالعات ادیان جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایرانJournal Article20251203The place of اعتبار (constructed normativity) in value judgments is one of the central issues in metaethics. The relationship between constructed value judgments in various theories and moral realism holds significant importance. This article aims to reinterpret the role of اعتبار in value judgments. Understanding the structure of values requires attention to at least four dimensions: (1) the system of human goals, (2) the traits and characteristics of the agent, (3) the realities that shape the context of action, and (4) the features of the action itself. We begin by describing four major perspectives: contractarianism, constructivism, Allameh Tabataba’i’s theory of اعتبار (iʿtibārīyāt), and Allameh Misbah’s account of اعتبار. Using a descriptive–analytical method, we identify at least five types of اعتبار in value judgments that serve as structural principles. All of these structural principles, along with the five stages of اعتبار‐making, can be examined, accepted, critiqued, or rejected within a realist framework of values. The five types of اعتبار are: (1) اعتبار related to the composition of real causes; (2) اعتبار of causality and effective connection; (3) اعتبار of relationality; (4) اعتبار of unifying symbols; and (5) composite and comprehensive اعتبار.جایگاه «اعتبار» در احکام ارزشی از مباحث بنیادین فرااخلاق بهشمار میآید و بررسی نسبت احکام اعتباری با واقعگرایی ارزشی، نقش تعیینکنندهای در تبیین ساختار ارزشها دارد. هدف این مقاله ارائه بازتبیینی نوآورانه و واقعگرایانه از جایگاه اعتبار در احکام ارزشی در دانشهای انسانی است بطوریکه انواع اعتبار و اصول ساختاری حاکم بر آنها شناسایی گردد، و نشان داده شود که احکام اعتباری، علیرغم شمول بر جعل و اعتبار، همچنان قابلیت ارزیابی عقلانی و داوری مبتنی بر واقعیتهای ارزشی را دارا هستند. ساختار ارزشها، پیش از هر چیز بر چهار حیث مبتنی است: ۱) منظومه اهداف انسانی، ۲) ویژگیها و خصائص فاعل اخلاقی، ۳) واقعیتهای شکلدهنده بستر عمل، و ۴) ویژگیهای خودِ عمل. در این مقاله ضمن تحلیل چهار دیدگاه مهم در این حوزه، یعنی قراردادگرایی، برساختگرایی، نظریه اعتباریات علامه طباطبایی و تبیین جایگاه اعتبار در اندیشه علامه مصباح یزدی، به ارائه دیدگاهی نو و مرحلهای در جایگاه اعتبار در ارزش خواهیم پرداخت. با روش توصیفی ـ تحلیلی، دستکم پنج نوع اعتبار در احکام ارزشی شناسایی میگردد که میتوان آنها را مبنای دستیابی به اصول ساختاری ارزشها دانست. این پنج نوع اعتبار عبارتاند از: ۱) اعتبار ترکیب در علل حقیقی، ۲) اعتبار علیت و سببیت، ۳) اعتبار نسبت، ۴) اعتبار نمادهای وحدتبخش، و ۵) اعتبار مرکب جامع. نتایج نشان میدهد که تمامی اصول ساختاری و مراحل پنجگانه اعتبارکردن، در چارچوب واقعگرایی در ارزشها قابل بررسی، نقد، پذیرش یا رد عقلانی هستند.مدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220bazeshenasi din dar asr madran ve naghad tasor raij az bidiniبازشناسی دین در عصر مدرن و نقد تصور رایج از بیدینی84210.22034/ntt.2026.842FAعلیرضایی مقدمطلبه سطح 4 رشته تخصصی کلام جدید مدرسه علمیه عالی نواب.مشهد.ایران0009-0000-3031-7402جواداکبری مطلقاستادیار دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران، گروه معارف اسلامیJournal Article20251013With the advent of modernity, the rejection of traditional religiosity as a rational and liberating choice (the common perception of irreligion) has become widespread. The present study, entitled *“Re-recognizing Religion in the Modern Age and Critiquing the Common Perception of Irreligion”*, was conducted using an analytical-descriptive method with an approach rooted in philosophy of religion and contemporary theology. <br /><br /><br /><br />This article argues that “pure irreligion” is an illusory concept, since human beings are inherently creatures in need of meaning, hope, values, and connection with a reality beyond themselves. Accordingly, based on the Qur’anic classification of religion into three categories (true religion, the religion of tyrants, and the religion of slaves), modern ideologies (such as humanism, secularism, and liberalism) were analyzed as “alternative religions.” <br /><br /><br /><br />The findings revealed that these ideologies function either as the religion of tyrants (teleology centered on humanity) or the religion of slaves (teleology centered on pleasure), and are the source of ontological and epistemological crises in the contemporary era. Finally, a reformative revivalist model is proposed as a solution to distinguish the religion of human nature (fitrah) and to negate servitude to false religions.با ظهور مدرنیته نفی دینداری سنتی به مثابه یک انتخاب عقلانی رهایی بخش (تصور رایج از بی دینی) رواج یافته است. پژوهش حاضر با رویکردی استدلالی "بی دینی صرف" را مفهومی موهوم دانسته است، چرا که انسان ذاتا موجودی است که به معنا، امید و ارزش همچنین ارتباط با موجودی فراتر از خود نیاز دارد. زیرا نیاز انسان به یک نظام معنایی غایی، ذاتی و فطری است و این خلأ فطری اگر ایجاد شد، به ناگزیر با نظامی شرکآلود پر میشود.لذا بر مبنای تقسیمبندی قرآنی دین به سه دسته (دین حق، دین طواغیت و دین بردگان)، ایدئولوژیهای مدرن (نظیر اومانیسم، سکولاریسم و لیبرالیسم) به مثابه «دینهای بدیل» تحلیل شدند. نتایج نشان داد که این ایدئولوژیها، در حکم دین طواغیت (غایتمداری بر محور انسان) یا دین بردگان (غایتمداری بر محور لذت) بوده و منشأ بحرانهای هستیشناختی و معرفتشناختی در عصر حاضر هستند. در نهایت، راهکار الگوی احیاگری اصلاحی برای تمایز دین فطرت و نفی بندگی به دینهای غیرحق ارائه میشودمدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220نگرش سیستمی به هستی در آینه نظام احسن و تاثیر آن در حل بحرانهای زیست محیطی با تاکید بر آراء علامه طباطبایی(ره)نگرش سیستمی به هستی در آینه نظام احسن و تاثیر آن در حل بحرانهای زیست محیطی با تاکید بر آراء علامه طباطبایی(ره)84410.22034/ntt.2026.844FAمحمد رضاشریفیدانشجور دکترای فلسفه دانشگاه فردوسی مشهد، دانش پژوه سطح 4 تخصصی رشته کلام جدید مدرسه عالی نواب و مدرس حوزه و دانشگاهعباسجوارشکیاندانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهدجهانگیرمسعودیاستاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20251024با ظهور مدرنیته، بحرانهای محیطزیستی محصول تصرفات انسان در عرصه طبیعت، به اوج خود رسیدهاند. شماری از اندیشمندان، نگرش انسان معاصر به جهان هستی را یکی از عوامل بنیادین این بحرانها دانستهاند.گروهی با انتساب این نگرش مخرب به آموزههای دینی، بهویژه ادیان توحیدی و اسلام، مبانی دینی را عامل شکلگیری بحرانهای زیست محیطی می دانند. این در حالی است که نگرش سیستمی به هستی ـ که از لوازم بنیادین و پیامدهای راهبردی اعتقاد به آموزه «نظام احسن» دین اسلام است ـ ظرفیت آن را دارد که با اصلاح و بازسازی نگاه انسان به عالم، در حل بحرانهای زیستمحیطی مورد توجه قرارگیرد. این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی ـ تحلیلی، به واکاوی نگرش سیستمی به هستی بهمثابه یکی از امتدادات اعتقاد به نظام احسن پرداخته و تلاش کرده است تأثیر این نگرش را نهتنها در حل و مهار بحرانهای محیطزیستی، بلکه در رفع اتهامات بر اسلام با تأکید بر آراء قرآنی و فلسفی علامه طباطبایی ارزیابی نماید. بر مبنای یافتههای این تحقیق و مطابق دیدگاههای قرآنی و حکمی علامه طباطبایی، عالم هستی با تمامی مراتب و موجوداتش همانند سیستمی هماهنگ و پویا عمل میکند که اجزای آن در تعامل و همسویی کامل، هدف مشخصی را دنبال مینمایند. نگرش به عالم در این چهارچوب، نتایج ارزشمندی در نحوه تعامل انسان با محیطزیست به همراه دارد؛ نتایجی که میتوانند نقشی مؤثر در پیشگیری، کاهش و رفع بحرانهای زیستمحیطی ایفا کنند. افزون بر این، چنین نگرشی پاسخی منطقی و مستدل به اتهامات بیپایهای است که آموزههای اسلامی را منشأ آسیبهای زیستمحیطی تلقی میکنند.با ظهور مدرنیته، بحرانهای محیطزیستی محصول تصرفات انسان در عرصه طبیعت، به اوج خود رسیدهاند. شماری از اندیشمندان، نگرش انسان معاصر به جهان هستی را یکی از عوامل بنیادین این بحرانها دانستهاند.گروهی با انتساب این نگرش مخرب به آموزههای دینی، بهویژه ادیان توحیدی و اسلام، مبانی دینی را عامل شکلگیری بحرانهای زیست محیطی می دانند. این در حالی است که نگرش سیستمی به هستی ـ که از لوازم بنیادین و پیامدهای راهبردی اعتقاد به آموزه «نظام احسن» دین اسلام است ـ ظرفیت آن را دارد که با اصلاح و بازسازی نگاه انسان به عالم، در حل بحرانهای زیستمحیطی مورد توجه قرارگیرد. این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی ـ تحلیلی، به واکاوی نگرش سیستمی به هستی بهمثابه یکی از امتدادات اعتقاد به نظام احسن پرداخته و تلاش کرده است تأثیر این نگرش را نهتنها در حل و مهار بحرانهای محیطزیستی، بلکه در رفع اتهامات بر اسلام با تأکید بر آراء قرآنی و فلسفی علامه طباطبایی ارزیابی نماید. بر مبنای یافتههای این تحقیق و مطابق دیدگاههای قرآنی و حکمی علامه طباطبایی، عالم هستی با تمامی مراتب و موجوداتش همانند سیستمی هماهنگ و پویا عمل میکند که اجزای آن در تعامل و همسویی کامل، هدف مشخصی را دنبال مینمایند. نگرش به عالم در این چهارچوب، نتایج ارزشمندی در نحوه تعامل انسان با محیطزیست به همراه دارد؛ نتایجی که میتوانند نقشی مؤثر در پیشگیری، کاهش و رفع بحرانهای زیستمحیطی ایفا کنند. افزون بر این، چنین نگرشی پاسخی منطقی و مستدل به اتهامات بیپایهای است که آموزههای اسلامی را منشأ آسیبهای زیستمحیطی تلقی میکنند.مدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220Examining the Contrast between the Neo-Monotheistic Thought of Salafis and the Civilizing Approach of the Islamic Revolutionبررسی تقابل اندیشه توحیدی نو سلفیان و رویکرد تمدنساز انقلاب اسلامی84610.22034/ntt.2026.846FAحسینیوسفیطلبه فقه و اصول سطح4 حوزه علمیه خراسان- مشهد- ایرانXعلیخیاطاستاد یار علوم قرآنی و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.سید علیدلبریدانشیار علوم قرآنی و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.سید محمودمرویان حسینیاستاد یار علوم قرآنی و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.Journal Article20250802abstract<br /><br />Extreme transmigrationism in the field of monotheism is a serious challenge to the development of a new Islamic civilization. This idea has presented a specific reading of monotheism that has led to limitations in understanding the principle of monotheism. This approach is in contrast to the idea of ijtihad, which has attempted to create a new Islamic civilization based on Shiite rationality in a way that prevents the formation of a balanced and scientific understanding of monotheism among the Islamic community.Now the main question of the research is how does the idea of extreme transferism among extremist Salafis lead to a ossification in the understanding of monotheism and a challenge to the creation of a new Islamic civilization? The findings of this research indicate that neo-Salafists are destroying the doctrinal findings of their predecessors and intend to somehow make the political system of early Islam dominate the modern society.The result of this belief has brought new Islamic civilization with challenges such as seeing Muslim societies as ignorant, ruling on Muslims as infidels and apostates, opposing Islamic sciences, and ultimately disrupting the management of society's affairs. A correct understanding of monotheism under the auspices of rationality can have a significant impact on advancing the goals of ijtihadist thought in the field of civilization creation.افراط در نقلگرایی چالشی جدی فراروی اندیشه تمدنسازی نوین اسلامی به شمار میرود. نو سلفیه با تأکید بر توحید تنزیهی و نقد نواندیشی، تمدنآفرینی نوین اسلامی را به چالش میکشد و بر دین فردی و اصلاحات اخلاقی متمرکز میگردد. این رویکرد در مقابل اندیشه تمدنساز انقلاب اسلامی که بر اساس عقلانیت شیعی دست به تمدنآفرینی نوین اسلامی زده و توحید را مبنای نهایی حکمرانی و ساختار قدرت میداند و هدف نهایی خویش را تحقق عینی این توحید در قالب تمدنی نوین میداند، قرار میگیرد. اکنون سؤال اصلی این پژوهش این است که اندیشه توحیدی نو سلفیه چگونه در مسیر تمدنسازی انقلاب اسلامی چالش ایجاد مینماید؟ یافتههای این پژوهش که با روش اسنادی کتابخانه ای به بررسی این مسئله پرداخته است بیانگر آن است که اندیشه نو سلفی با تاکید بر توحید تنزیهی و نقد نو اندیشی، تمدن سازی نوین اسلامی را به چالش کشیده و بر اصلاحات اخلاقی و فردی تمرکز می نماید. نتیجه این باور تمدن نوین اسلامی را با چالشهایی چون جاهلی دیدن جوامع مسلمین، حکم به کفر و ارتداد مسلمانان، مخالفت با علوم اسلامی و در نهایت اختلال در تدبیر امور جامعه متهم می نماید. فهم صحیح از توحید و ایجاد گفتمان توحیدی در سایه سار عقلانیت می تواند در پیشبرد اهداف اندیشه اجتهادی در زمینه تمدن آفرینی تاثیر بسزایی داشته باشد.مدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220A Comparative Study of the Sources of Moral Knowledge from the Perspective of Sheikh Tusi and Qazi Abdul Jabbar Mu'taziliبررسی تطبیقی منابع معرفت اخلاقی از دیدگاه شیخ طوسی و قاضی عبدالجبار معتزلی87010.22034/ntt.2026.3389.1174FAحمید رضاقربانی مبیناستادیارگروه معارف اسلامی، دانشگاه صنعتی قم، قم، ایرانحسینزارعگروه معارف اسلامی،دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایرانJournal Article20251215This research has examined the sources of moral knowledge in the perspectives of Sheikh Tusi and Qadi Abdul Jabbar using a comparative-analytical method. The main goal was to analyze their similarities and differences in explaining the sources of moral knowledge (reason, revelation, sense), the concept of rational goodness and ugliness, and the relationship of reason to tradition. The results of the research show that both thinkers agree on the broad principles of moral rationalism; that is, they consider reason to be an independent source for understanding moral values, believe in the objectivity and innateness of goodness and ugliness, and consider revelation to be complementary and clarifying to reason. The focus of the disagreement is on the limits and authority of this reason. Qadi Abdul Jabbar, with an institutional and autonomous approach, introduces reason as the final and direct arbiter of authenticity, which even makes the validity of tradition dependent on its confirmation. In contrast, Sheikh Tusi, within the framework of the Imamiyyah school, places reason within an interconnected system consisting of reason, tradition, and the doctrine of infallibility. In this model of guided rationalism, reason, while maintaining its fundamental position, receives ultimate guidance through the infallible interpretation of revelation. This comparative study reveals two distinct but rich models of religious rationality that can be helpful in interreligious dialogue as well as in understanding contemporary moral philosophy.این پژوهش به روش تطبیقی-تحلیلی، منابع معرفت اخلاقی را در دیدگاه شیخ طوسی و قاضی عبدالجبار ، بررسی کرده است. هدف اصلی، واکاوی شباهتها و تفاوتهای آنها در تبیین منابع معرفت اخلاقی (عقل، وحی، حس)، مفهوم حسن و قبح عقلی و نسبت عقل با نقل بوده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که هر دو متفکر در مبانی کلان عقلگرایی اخلاقی همداستانند؛ یعنی عقل را منبعی مستقل برای ادراک ارزشهای اخلاقی میدانند، به عینیت و ذاتی بودن حسن و قبح باور دارند و وحی را مکمل و مبین عقل میشمارند. کانون اختلاف در حدود و مرجعیت این عقل است. قاضی عبدالجبار با رویکردی تأسیسی و خودمختار، عقل را به عنوان داور نهایی و بیواسطه حجیتشناسی معرفی میکند که حتی اعتبار نقل را منوط به تأیید آن میسازد. در مقابل، شیخ طوسی در چارچوب مکتب امامیه، عقل را در درون یک منظومه به هم پیوسته متشکل از عقل، نقل و آموزه عصمت جای میدهد. در این الگوی عقلگرایی هدایتیافته، عقل با حفظ جایگاه بنیادین خود، هدایت نهایی را از طریق تفسیر معصوم از وحی دریافت میکند. این مطالعه تطبیقی، دو الگوی متمایز اما غنی از عقلانیت دینی را آشکار میسازد که میتواند در گفتوگوهای بینمذهبی و نیز مفاهمه با فلسفه اخلاق معاصر راهگشا باشد.مدرسه علمیه عالی نوابآموزههای نوین کلامی2676-44665220260220Examining the Components of Modern Atheism in Emerging Religious and Spiritual Movementsبررسی مولفه های خداناباوری نوین درجنبش های دینی و معنوی نوظهور84510.22034/ntt.2026.845FAعبدالقاسمکریمیاستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20250201Emerging religious and spiritual movements, based on neo-atheistic and neo-polytheistic beliefs, are committed to removing God from influencing and ruling over all existence and eliminating Abrahamic religions from human life in the modern era. To achieve their goals, these movements utilize ancient and religious teachings and traditions, philosophical and mystical schools, and scientific achievements with software and hardware methods, and have various components such as distorted fusion, secular spirituality, millennialism, person-centeredness, individualism, superstition, reincarnation, and exploitation of women and youth. Western researchers in the field of religions and spirituality consider the approaches of these movements to be utilitarian, deceptive, and hedonistic, and believe that they are exploiting the void of true faith and spirituality in the modern era that has confused people and made their lives meaningless to achieve personal goals. However, a group of Islamic scholars, using philosophical foundations and words based on verses of the Quran about the lack of divine helplessness, have criticized and examined their claims and expressed positive and negative strategies to counter them. In this fundamental research, using documentary data method, we seek to examine the most important components of this movement. We are movements in the contemporary and future erasجنبش های دینی ومعنوی نوظهور،برپایه عقاید نوالحادی ونومشرکی،درصدد برکنارنمودن خداوند ازتاثیرگذاری وحکمرانی مطلق درهستی وحذف ادیان ابراهیمی ازحیات بشری درعصرجدید می باشند. این جنبش ها برای تحقق اهداف خود ازآموزه ها و سنت های باستانی ودینی،مکاتب فلسفی وعرفانی و دستاوردهای علمی با روش های نرم افزاری وسخت افزاری بهره می جویند ودارای مولفه های مختلفی همچون آمیزه گری تحریف شده، معنویت سکولار،هزاره گرایی،شخص محوری، فردگرایی،خرافه پرستی،تناسخ گرایی وبهره جویی از زنان وجوانان می باشند.پژوهشگران غربی درحوزه ادیان ومعنویت رویکردهای این جنبش ها را سودگرایانه، فریبکارانه ولذت جویانه دانسته ومعتقدند ازخلاء ایمان ومعنویت واقعی درعصرجدید که مردم را متحیرو زندگی آنها را بی معنا نموده است برای رسیدن به اغراض شخصی سوء استفاده می کنند.اما گروهی از اندیشمندان اسلامی با استفاده ازمبانی فلسفی وکلامی براساس آیات قرآن درباب عدم تعجیز الهی به نقد و بررسی ادعاهای آنها پرداخته اند و راهبردهای ایجابی وسلبی برای مقابله با آنها بیان می کنند.در این پژوهش بنیادی با روش داده های اسنادی درصدد بررسی مهمترین مولفه های این جنبش ها در دوران معاصر و آینده می باشیم.