مدرسه علمیه عالی نواب آموزه‌های نوین کلامی 2676-4466 5 2 2026 02 20 bazeshenasi din dar asr madran ve naghad tasor raij az bidini بازشناسی دین در عصر مدرن و نقد تصور رایج از بی‌دینی 842 10.22034/ntt.2026.842 FA علی رضایی مقدم طلبه سطح 4 رشته تخصصی کلام جدید مدرسه علمیه عالی نواب.مشهد.ایران 0009-0000-3031-7402 جواد اکبری مطلق استادیار دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران، گروه معارف اسلامی Journal Article 2025 10 13 With the advent of modernity, the rejection of traditional religiosity as a rational and liberating choice (the common perception of irreligion) has become widespread. The present study, entitled *“Re-recognizing Religion in the Modern Age and Critiquing the Common Perception of Irreligion”*, was conducted using an analytical-descriptive method with an approach rooted in philosophy of religion and contemporary theology. <br /><br /><br /><br />This article argues that “pure irreligion” is an illusory concept, since human beings are inherently creatures in need of meaning, hope, values, and connection with a reality beyond themselves. Accordingly, based on the Qur’anic classification of religion into three categories (true religion, the religion of tyrants, and the religion of slaves), modern ideologies (such as humanism, secularism, and liberalism) were analyzed as “alternative religions.” <br /><br /><br /><br />The findings revealed that these ideologies function either as the religion of tyrants (teleology centered on humanity) or the religion of slaves (teleology centered on pleasure), and are the source of ontological and epistemological crises in the contemporary era. Finally, a reformative revivalist model is proposed as a solution to distinguish the religion of human nature (fitrah) and to negate servitude to false religions. با ظهور مدرنیته نفی دینداری سنتی به مثابه یک انتخاب عقلانی رهایی بخش (تصور رایج از بی دینی) رواج یافته است. پژوهش حاضر با رویکردی استدلالی "بی دینی صرف" را مفهومی موهوم دانسته است، چرا که انسان ذاتا موجودی است که به معنا، امید و ارزش همچنین ارتباط با موجودی فراتر از خود نیاز دارد. زیرا نیاز انسان به یک نظام معنایی غایی، ذاتی و فطری است و این خلأ فطری اگر ایجاد شد، به ناگزیر با نظامی شرک‌آلود پر می‌شود.لذا بر مبنای تقسیم‌بندی قرآنی دین به سه دسته (دین حق، دین طواغیت و دین بردگان)، ایدئولوژی‌های مدرن (نظیر اومانیسم، سکولاریسم و لیبرالیسم) به مثابه‌ «دین‌های بدیل» تحلیل شدند. نتایج نشان داد که این ایدئولوژی‌ها، در حکم دین طواغیت (غایت‌مداری بر محور انسان) یا دین بردگان (غایت‌مداری بر محور لذت) بوده و منشأ بحران‌های هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی در عصر حاضر هستند. در نهایت، راهکار الگوی احیاگری اصلاحی برای تمایز دین فطرت و نفی بندگی به دین‌های غیرحق ارائه می‌شود